Jakim zasadom działania podlega Samorządowa Instytucja Kultury?

Odpowiedź: Odpowiadając na pytanie, rozważmy najpierw, czym jest i jakim zasadom podlega Samorządowa Instytucja Kultury.

Art. 9 pkt 13 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych wskazuje, że sektor finansów publicznych tworzą państwowe i samorządowe instytucje kultury. Z kolei art. 14 ust. 1 ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej nadaje instytucjom kultury osobowość prawną. Zgodnie z art. 28. ust. 1 tej samej ustawy, samorządowa instytucja kultury pokrywa koszty bieżącej działalności i zobowiązania z uzyskiwanych przychodów, a podstawą jej gospodarki jest plan finansowy (art 27 ust 3)

Tym samym można wskazać, że samorządowa instytucja kultury nie jest typową jednostką budżetową i nie stosuje „finansowania brutto”, a więc może samodzielnie dysponować środkami, jak również może posiadać środki pieniężne w kasie.

Ustawa o rachunkowości nie wskazuje, w jakiej wysokości jednostki mogą posiadać środki pieniężne w kasie, jest to uwarunkowane wewnętrznymi zapisami jednostki w ramach ustanowionej kontroli wewnętrznej i polityki rachunkowości. Dokumentem regulującym tę kwestię najczęściej jest właśnie wspomniana instrukcja kasowa, która może określać dopuszczalny limit przechowywanej gotówki w kasie.

Tym samym nie istnieje podstawa prawna wskazująca na zakaz posiadania gotówki w kasie na 31 grudnia ani nakazująca całkowitego odprowadzenia kasy do banku na dzień bilansowy.

Co więcej, w przeciwieństwie do jednostek budżetowych instytucje kultury nie sporządzają sprawozdania budżetowego Rb-28S (ponieważ nie są jednostkami budżetowymi). Z punktu widzenia jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy) nie ma znaczenia, czy instytucja kultury wykaże środki pieniężne w kasie, czy na rachunku bankowych. Samorządowa instytucja kultury ma przede wszystkim obowiązek rozliczenia się z otrzymanych dotacji… i tyle. Nie ma również wskazań praktycznych do tego, aby nie wykazywać gotówki w kasie. Z perspektywy wygody/niewygody skarbnika podczas pobierania danych ze sprawozdań Rb-N i Rb-Z również wydaje się, że nie ma znaczenia, czy środki pieniężne zostaną wykazane jako środki w kasie, czy środki na rachunkach.

Jednak – w przypadku sytuacji, w której „jednostka kultury” byłaby typową jednostką budżetową (jak np. szkoła, ośrodek pomocy społecznej) i w taki sposób zostałaby zorganizowana – wówczas sytuacja byłaby inna, gdyż zasady dla jednostek budżetowych są inne (wynikają z tzw. finansowania brutto).

W zapytaniu użyto sformułowania „Samorządowa instytucja kultury” – co wskazuje (biorąc pod uwagę powyższą argumentację), że zakwestionowanie sprawozdania przez skarbnika zdaje się być niezasadne i niepoparte żadnym przepisem prawa. Może warto poprosić skarbnika, aby sam wskazał, na podstawie jakiego konkretnego przepisu prawa opiera swoje stanowisko.