Czy od 2026 r. okres pobierania zasiłków przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność powinien zostać zaliczony do stażu pracy?

Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje nowelizacja Kodeksu pracy, na mocy której do stażu pracy są wliczane okresy aktywności zawodowej wcześniej nieuwzględniane. Do stażu pracowniczego przyjmuje się bowiem nie tylko zakończone okresy zatrudnienia i okresy zaliczane na mocy odrębnych przepisów (np. pracy na roli, pozostawania w ewidencji urzędu pracy z prawem do zasiłku lub stypendium), ale także okresy:

• prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności i współpracy przy jej prowadzeniu,
• wykonywania umów: zlecenia, o świadczenie usług, agencyjnej i współpracy przy ich prowadzeniu,
• wykonywania umów uaktywniających przez nianie sprawujące opiekę nad dziećmi na podstawie umów o świadczenie usług, do których zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,
• pozostawania członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
• pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych, w których ta osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
• wykonywania za granicą pracy na podstawie innej niż stosunek pracy,
• zawieszenia działalności gospodarczej przez osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe,
• sprawowania przez osobę współpracującą osobistej opieki nad dzieckiem, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Zaliczeniu podlegają także okresy, w których osoba fizyczna nie podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie odrębnych przepisów (np. korzystanie z ulgi na start przez uprawnionego przedsiębiorcę rozpoczynającego pozarolniczą działalność gospodarczą, niepodleganie przez przedsiębiorcę bądź zleceniobiorcę albo osobę współpracującą ubezpieczeniom społecznym z uwagi na zbieg tytułów do ubezpieczeń (obowiązkowa jedynie składka zdrowotna), a także wykonywania umowy zlecenia przez ucznia lub studenta do ukończenia 26. roku życia.

Koncentrując się na szczegółach dotyczących zaliczania do stażu pracowniczego okresów prowadzenia działalności gospodarczej, przepisy przewidują, że zaliczeniu podlegają:

• okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej,
• okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej z prawem do tzw. ulgi na start,
• okresy zawieszenia pozarolniczej działalności na czas pobierania zasiłku macierzyńskiego, do którego prawo przedsiębiorca nabył z tytułu prowadzonej działalności (składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansowane z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS),
• okresy pobierania zasiłku macierzyńskiego, do którego prawo przedsiębiorca nabył z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności, przy równoczesnym prowadzeniu tej działalności (składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe finansowane z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS, natomiast przedsiębiorca jest zobowiązany do odprowadzania składki na ubezpieczenie zdrowotne, o ile kwota zasiłku macierzyńskiego przekracza 1.000 zł; jeżeli jest niższa od 1.000 zł, przysługuje mu zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej),
• okresy zawieszenia pozarolniczej działalności w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, będące odpowiednikiem kodeksowego urlopu wychowawczego (składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz ubezpieczenie zdrowotne finansowane z budżetu państwa za pośrednictwem ZUS),
• okresy pobierania zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego, z wyjątkiem świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczeń, tj. po zlikwidowaniu lub zawieszeniu prowadzenia pozarolniczej działalności.

Należy pamiętać, że w stażu nie uwzględnia się zwykłego zawieszenia działalności. Włączeniu podlegają bowiem jedynie wymienione powyżej okresy, gdy zawieszenie wynikało z korzystania ze świadczeń związanych z rodzicielstwem.

Nadal obowiązuje zasada, że okresy uwzględniane w stażu pracy nie mogą się dublować, co oznacza, że żadnego z nich nie można zaliczać podwójnie.

Dokumentem potwierdzającym powyżej wymienione okresy jest zaświadczenie z ZUS potwierdzające:

• opłacenie za dany okres składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe z danego tytułu, lub
• podleganiu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym,
• zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego

Uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia nowych okresów do stażu pracowniczego przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od:

• 1 stycznia 2026 r. u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych,
• pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy o finansach publicznych.

Zakładając, że w pytaniu mowa o pracodawcy zaliczanym do podmiotów sektora finansów publicznych, od 1 stycznia 2026 r. pracodawca może ustalać uprawnienia wynikające ze zwiększonego stażu pracy. Warunkiem jest ich właściwe udokumentowanie poprzez przedłożenie zaświadczenia wydawanego przez ZUS albo – jeżeli dotyczy to osoby, która nie podlegała ubezpieczeniom – dowodu zatrudnienia w postaci między innymi umowy zlecenia (np. przez zleceniobiorcę będącego uczniem lub studentem do ukończenia 26 roku życia).

Pracownik, który 1 stycznia 2026 r. pozostawał w zatrudnieniu, ma 24 miesiące na przedstawienie aktualnemu pracodawcy odpowiednio udokumentowanych okresów zaliczanych od tej daty do stażu pracowniczego. Po tym terminie nowe okresy będą uwzględniane w jego stażu pracy tylko na bieżąco, czyli z pominięciem tych, które przypadały przed 1 stycznia 2026 r.