Przypominamy o obowiązku aktualizacji Standardów Ochrony Małoletnich

Każda organizacja pozarządowa, która pracuje z małoletnimi, ma obowiązek przygotować, wprowadzić oraz stosować dokument pn. „Standardy Ochrony Małoletnich”. Dokładnie rzecz biorąc, mowa o każdym (niezależnie od formy prawnej) organizatorze działalności oświatowej, opiekuńczej, wychowawczej, resocjalizacyjnej, religijnej, artystycznej, medycznej, rekreacyjnej, sportowej lub związanej z rozwijaniem zainteresowań przez małoletnich.

Taki obowiązek ustanowiła tzw. Ustawa Kamilka z 28 lipca 2023 r., która znowelizowała przepisy m.in. ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym.

Standardy Ochrony Małoletnich należało przyjąć najdalej do 15 sierpnia 2024 r. Ustawa wymaga jednocześnie, aby co najmniej raz na dwa lata dokonywać oceny Standardów w celu zapewnienia ich dostosowania do aktualnych potrzeb oraz zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Oznacza to, że jeżeli dana organizacja zwlekała z realizacją tego nowego obowiązku do ostatniej chwili, ma czas, aby dokonać aktualizacji swoich Standardów najdalej do 15 sierpnia 2026 r.W jaki sposób to zrobić?

Przepisy ustawy tego nie precyzują. Wiele zależy od charakteru danej organizacji, a także zakresu i profilu jej działalności. Ustawa wymaga jedynie, aby w treści samych Standardów zawrzeć m.in. „zasady przeglądu i aktualizacji standardów” (art. 22c ust. 1 pkt 4 ustawy). W pierwszej kolejności należy więc sprawdzić w Standardach, jak dokonać ich przeglądu oraz aktualizacji. Aby zrobić to skutecznie, warto sięgnąć do następujących metod:

• badanie ankietowe,
• wywiady pogłębione,
• wspólne zebrania robocze personelu,
• konsultacje w celu wymiany doświadczeń z organizacjami o zbliżonym profilu lub podmiotami publicznymi, z którymi nasza NGO współpracuje na rzecz małoletnich.

Warto przy tym wsłuchać się w głos nie tylko naszej kadry, ale również rodziców naszych podopiecznych oraz samych dzieci. Niezależnie od przyjętej metody ustawa wymaga, aby wnioski z przeprowadzonej oceny zostały pisemnie udokumentowane. Proces przeglądu i aktualizacji powinna przeprowadzić osoba lub grupa osób wyznaczona w tym celu przez zarząd organizacji, czy to spośród grona jej członków, czy też ekspertów zewnętrznych, bądź w składzie mieszanym. Jeżeli w organizacji ustanowiono koordynatora (standardów) ochrony małoletnich, z pewnością powinien on uczestniczyć w całym procesie.

Ustawa nie wiąże wprost żadnych następstw dla organizacji gdyby nie dokonywała ona aktualizacji Standardów. Należy jednak liczyć się ze skutkami złożenia nieprawdziwego oświadczenia w toku procedury przyznawania rozmaitych grantów na realizację zadań z dziećmi. Normalną praktyką jest od 2024 r. wymaganie złożenia oświadczenia przez organizację, że spełnia warunki z ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, w tym że wprowadziła i posiada aktualne standardy ochrony małoletnich.

Ponadto organy kontroli mogą dojść do wniosku, że w razie niedopełnienia obowiązku przeglądu i aktualizacji Standardów w istocie nie wykonaliśmy w ogóle obowiązku wprowadzenia Standardów. Tymczasem, zgodnie z art. 23b ustawy, karze grzywny do 250 zł albo karze nagany podlega ten, kto będąc obowiązanym do wprowadzenia standardów ochrony małoletnich, nie wykonuje tego obowiązku. W razie ponownego stwierdzenia niewykonania obowiązku wprowadzenia standardów ochrony małoletnich sprawca podlega karze grzywny nie niższej niż 1.000 zł.