Nowości istotne z punktu widzenia dużej grupy przedsiębiorstw, a także badających je biegłych rewidentów wprowadziła ustawa z 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości (dalej: ustawa nowelizująca). Przewidziane w niej zmiany mają charakter deregulacyjny.
Badanie sprawozdania finansowego 2025 – nowe zasady i skutki zmian od 28 maja 2026 r.
Sprawozdania finansowe za 2025 rok badane przez biegłych rewidentów mogą już podlegać nowym przepisom. Od 28 maja 2026 r. obowiązują zmiany dotyczące firm audytorskich, jednostek zainteresowania publicznego oraz skutków badania przeprowadzonego niezgodnie z prawem. Sprawdź, co zmieniło się w ustawie o rachunkowości i jakie znaczenie mają przepisy przejściowe.
Korzyści
- Sprawdzisz, na czym polegają zmiany w zakresie usług na rzecz JZP, dozwolonych dla firm audytorskich.
- Przeczytasz, jakie skutki mają te zmiany, jeśli chodzi o ustawę o rachunkowości.
- Dowiesz się, co mówią przepisy przejściowe dotyczące tych zmian.
Badanie sprawozdania finansowego za 2025 rok a koniec „białej listy” usług dla JZP
Deregulacja dotyczy m.in. ustawy z 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. W tym zakresie nowelizacja polegała na zniesieniu dodatkowych – w stosunku do przepisów unijnych – ograniczeń w prowadzeniu działalności przez firmy audytorskie, pod kątem świadczenia usług na rzecz badanych przez nie tzw. podmiotów zainteresowania publicznego (JZP). Chodzi o instytucje finansowe (np. banki, zakłady ubezpieczeń itp.) oraz spółki giełdowe.
Nowelizacja przepisów polegała m.in. na likwidacji krajowej „białej listy”, czyli wykazu usług, które firmy audytorskie mogą świadczyć dla badanych (JZP) – na rzecz wynikającego z przepisów unijnych (tj. z rozporządzenia z 16 kwietnia 2014 r. nr 537/2014) wykazu usług zakazanych dla takich podmiotów (tzw. „czarnej listy”).
Dotyczy to np. świadczenia usług podatkowych, usług prawnych, prowadzenia księgowości, usług o charakterze zarządczym itp. Zmiany mają zapewnić większą elastyczność w zakresie działania zarówno firm audytorskich, jak i JZP.
Badanie sprawozdania finansowego za 2025 rok – co zmieniło się w ustawie o rachunkowości?
Uchylenie art. 136 ustawy o biegłych rewidentach zmieniło zasady oceny, czy badanie sprawozdania finansowego zostało przeprowadzone zgodnie z prawem. Nowe brzmienie otrzymał bowiem art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości.
Przed zmianami na podstawie tego przepisu przeprowadzenie badania sprawozdania finansowego z naruszeniem art. 136 ustawy o biegłych rewidentach (dotyczącego „białej listy”) – powodowało jego nieważność z mocy prawa. Zakwestionowanie sprawozdania wiązało się z wieloma negatywnymi konsekwencjami dla jednostki, która poddała je badaniu, zarówno wizerunkowymi, jak i prawnymi (np. w postaci braku możliwości zatwierdzenia sprawozdania finansowego, problemów z wypłatą dywidendy, konieczności wyboru nowego audytora, ponownego przeprowadzenia badania itp.).
Po zmianie art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości nie zawiera już odesłania do skreślonego art. 136 ustawy o biegłych rewidentach. Nadal jednak przewiduje sankcję nieważności badania.
Zapamiętaj!
W konsekwencji, jeśli badanie sprawozdania finansowego odbędzie się np. z naruszeniem przepisów unijnych (dotyczących „czarnej listy”), spowoduje to nieważność.
Badanie sprawozdania finansowego za 2025 rok a przepisy przejściowe
Nowelizacja weszła w życie 28 maja 2026 r. Dla sprawozdań finansowych za 2025 rok istotne jest to, że nowe brzmienie art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości stosuje się także do badań rozpoczętych przed tą datą, ale jeszcze niezakończonych.
W praktyce oznacza to, że jeżeli badanie sprawozdania finansowego za 2025 rok trwało 28 maja 2026 r., należy oceniać je już według nowych zasad. Dotyczy to zwłaszcza jednostek zainteresowania publicznego oraz firm audytorskich świadczących na ich rzecz dodatkowe usługi.
Zapamiętaj!
W przypadku sprawozdań finansowych za 2005 rok jednostek, których rok obrotowy jest równy kalendarzowemu, badanie przez biegłego rewidenta powinno być zakończone do 30 czerwca 2026 r.
Podsumowanie
Nowelizacja przepisów, która weszła w życie 28 maja 2026 r., spowodowała zastąpienie „białej listy” usług, które firmy które audytorskie mogą świadczyć dla badanych jednostek zainteresowania publicznego (JZP) tzw. „czarną listą” usług zakazanych w tym zakresie, wynikającą z przepisów unijnych.
Ponadto wprowadzono zmiany w ustawie o rachunkowości, dotyczące nieważności badania sprawozdań finansowych z naruszeniem prawa. Obowiązują one już w odniesieniu do badania sprawozdań za 2025 rok.
Podstawa prawna:
- art. 1-4 ustawy z 27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości (Dz, U. z 2026 r. poz. 640),
- art. 64 ust. 1, art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 522 ze zm.).
Podobne artykuły
Nasz magazyn Pokaż listę wydań »
Nr 304 Maj 2026
Dostępny w wersji elektronicznej
Zapisz się na bezpłatny newsletter
