Program Bonu Senioralnego na lata 2026–2028

Zgodnie z art. 24 ustawy z 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej (dalej: ustawa o osobach starszych), bon senioralny jest formą wsparcia osoby, która ukończyła 65. rok życia, czyli seniora, jako świadczenie w ramach Programu Bonu Senioralnego ustanawianego w celu realizacji polityki senioralnej w zakresie rozwijania i zapewniania usług wsparcia tym osobom. Program realizują gminy jako zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej.

Bon senioralny przyznaje się seniorowi na zasadach określonych w art. 26 ustawy o osobach starszych, tzn. seniorowi:

• który ma niezaspokojone potrzeby w zakresie podstawowych czynności życia codziennego;
• który jest obywatelem polskim lub obywatelem UE, EOG albo Szwajcarii, lub określonym obywatelem Wielkiej Brytanii;
• którego średni miesięczny dochód w ostatnich 3 miesiącach poprzedzających złożenie wniosku nie przekracza kwoty 3410 zł (waloryzowanej co roku).

Bon senioralny przysługuje, jeżeli senior ma miejsce zamieszkania na terytorium Polski przez okres, w którym korzysta z bonu senioralnego, oraz w tym okresie spełnia wymagane warunki. Gminą właściwą do przyznania bonu senioralnego jest gmina właściwa dla miejsca zamieszkania seniora.

Natomiast z rozporządzenia wynika, że realizacja bonu senioralnego polega na świadczeniu na podstawie umowy na rzecz seniora wymienionych wyżej usług wsparcia organizowanych przez gminę ze środków przeznaczonych na realizację programu. Przyznanie bonu senioralnego następuje przez zawarcie z seniorem przez gminę umowy o realizacji bonu senioralnego (zob. § 2 ust. 4 rozporządzenia), zaś w związku z realizacją bonu senioralnego senior nie ponosi opłat. Umowę o realizacji bonu senioralnego zawiera się na czas oznaczony, niedłuższy niż do końca roku kalendarzowego, na który gminie przyznano środki na realizację programu. Bon senioralny przyznaje się na podstawie wniosku składanego i rozpatrywanego zgodnie z § 3 rozporządzenia.

Zgodnie z § 4 rozporządzenia, gmina realizuje bon senioralny samodzielnie, w tym przy pomocy ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, centrum usług społecznych, a także innej samorządowej jednostki organizacyjnej właściwej w sprawach wsparcia osób starszych.

Usługi wsparcia wykonują osoby posiadające przygotowanie odpowiednie do rodzaju czynności wykonywanych w ramach tych usług; stosuje się do nich wymogi określone w art. 50 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym może to być osoba, która:

• jest pełnoletnia;
• nie jest członkiem rodziny osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze;
• nie jest oddzielnie zamieszkującym małżonkiem, wstępnym ani zstępnym osoby, na rzecz której są świadczone usługi opiekuńcze;
• złożyła podmiotowi świadczącemu usługi opiekuńcze oświadczenie o zdolności pod względem psychofizycznym do świadczenia takich usług;
• ukończyła szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy.

Gmina albo podmiot, któremu zlecono świadczenie usług wsparcia, przed dopuszczeniem danej osoby do wykonywania tych usług weryfikuje jej tożsamość oraz dokumenty potwierdzające przygotowanie do wykonywania powierzonych czynności, a ponadto zapoznaje tę osobę z zasadami:

• kierowania się dobrem osoby, na rzecz której są świadczone usługi wsparcia;
• poszanowania intymności i godności osobistej osoby, na rzecz której są świadczone usługi wsparcia, i respektowania jej prawa do autonomii w podejmowaniu decyzji i samostanowienia;
• dbania o bezpieczeństwo świadczonych usług wsparcia przez przestrzeganie zasad higieny.

Ponadto:

• osoba wykonująca usługi wsparcia wykonuje je zgodnie z ich zakresem i wymiarem godzinowym oraz wymiarem dni określonymi w umowie o realizacji bonu senioralnego;
• kolejność i rodzaj świadczonych w danym dniu usług wsparcia osoba wykonująca je ustala w porozumieniu z seniorem;
• osoba wykonująca usługi wsparcia nie może ich wykonywać na rzecz innych osób niż senior, z którym zawarto umowę o realizacji bonu senioralnego, z wyjątkiem innego współzamieszkującego z nim seniora, z którym również zawarto umowę o realizacji bonu senioralnego.

Do 30 listopada gmina zgłasza za pośrednictwem wojewody do organu do spraw polityki senioralnej zapotrzebowanie, w ujęciu rocznym, na środki z budżetu państwa na realizację programu na kolejny rok, stosując zasady określone w § 8 rozporządzenia. Przy czym, w 2026 r. gmina zgłasza zapotrzebowanie na środki z budżetu państwa na realizację programu w ujęciu odnoszącym się do IV kwartału tego roku.

Przypominam też, że zgodnie z art. 3 ustawy o osobach starszych, organem do spraw polityki senioralnej jest minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego albo Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej, o ile został ustanowiony. Obecnie jest to ustanowiony w tym celu Pełnomocnik Rządu do Spraw Polityki Senioralnej, którym jest sekretarz stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.