Zmiany w kontrolach prowadzonych w OPP – konsekwencje zmian w ustawie o działalności pożytku publicznego

Zmiany wprowadzone do art. 31 i art. 32 ustawy o działalności pożytku publicznego w zakresie kontroli prowadzonej w OPP dotyczą odejścia od sporządzania protokołu kontroli. Kontrolę taką zakończy obecnie jedynie protokół pokontrolny. Zmiany wprowadziła ustawa z 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych (dalej: nowelizacja).

Z nowych przepisów wynika m.in., że z przeprowadzonej kontroli sporządza się projekt wystąpienia pokontrolnego, w którym opisuje się ustalenia dotyczące tej kontroli. Projekt wystąpienia pokontrolnego:

• zawiera w szczególności dane wymienione w art. 31 ust. 2 ustawy o działalności pożytku publicznego;
• podpisują osoby przeprowadzające kontrolę oraz kierownik komórki właściwej do spraw kontroli OPP organu przeprowadzającego kontrolę;
• kierownik komórki ten projekt udostępnia osobie upoważnionej, czyli członkowi organu zarządzającego uprawnionemu do reprezentowania kontrolowanej OPP lub osobie przez niego upoważnionej wraz z pouczeniem o prawie zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń (osoby te mogą zgłosić umotywowane pisemne zastrzeżenia w ciągu 14 dni od dnia otrzymania projektu wystąpienia pokontrolnego).

W przypadku nieuwzględnienia zastrzeżeń kierownik właściwej komórki kontrolnej przekazuje osobie upoważnionej w ciągu 21 dni od dnia otrzymania zastrzeżeń pisemne stanowisko wobec zgłoszonych zastrzeżeń wraz z uzasadnieniem. Po zakończeniu kontroli i z uwzględnieniem tego terminu osoby przeprowadzające kontrolę sporządzają wystąpienie pokontrolne, które zawiera ocenę stanu faktycznego wynikającą z ustaleń zawartych w projekcie wystąpienia pokontrolnego, w tym opis ustalonych nieprawidłowości lub uchybień, z uwzględnieniem przyczyn ich powstania, zakresu, skutków oraz osób odpowiedzialnych za ich powstanie, a także termin usunięcia nieprawidłowości lub uchybień, nie krótszy niż 30 dni od dnia doręczenia wystąpienia pokontrolnego.

Przed zmianą z przeprowadzonej kontroli sporządzano protokół, który podpisywały osoby przeprowadzające kontrolę i osoba upoważniona w OPP.

Zmiany wprowadzono też w rozporządzeniu Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego z 24 października 2018 r. w sprawie przeprowadzania kontroli OPP. Przede wszystkim dostosowano przepisy tego rozporządzenia do zmian w ustawie, zastępując protokół kontroli projektem wystąpienia pokontrolnego. W konsekwencji uchylono też ust. 2 w § 16 rozporządzenia, który określał, co powinien zawierać protokół kontroli przeprowadzonej w OPP.

Ponadto, kontrola będzie przeprowadzana w miejscu, w którym jest prowadzona działalność kontrolowanej OPP, w szczególności w jej siedzibie. Dotąd zasadniczym miejscem kontroli była siedziba OPP. Dodano też zapis, że jeżeli określone czynności kontrolne lub cała kontrola będą prowadzone w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, w siedzibie Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego albo w urzędzie obsługującym właściwego wojewodę, kontrolujący zamieszczą w aktach kontroli uzasadnienie przeprowadzenia kontroli lub poszczególnych jej czynności w tych miejscach.

Dodano też przepis, w myśl którego czynności kontrolne będzie można przeprowadzać z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej lub informatycznych nośników danych. Także projekt wystąpienia pokontrolnego będzie można sporządzić w postaci elektronicznej, a w takim przypadku członkowi organu zarządzającego lub osobie przez niego upoważnionej udostępni się kopię elektroniczną tego projektu.

W przepisach dotyczących dokumentacji kontroli określonych w § 23 rozporządzenia, uwzględniając elektroniczną formę akt kontroli, wskazano, że:

• akta kontroli mogą być prowadzone w postaci elektronicznej;
• jeżeli akta kontroli prowadzi się w postaci papierowej – prowadzi się je, numerując kolejno strony akt.

Kontrolujący udostępni akta kontroli po dokonaniu anonimizacji lub pseudonimizacji przetwarzanych w nich danych osobowych tych osób (art. 23 ust. 5 rozporządzenia w nowym brzmieniu):

• które zastrzegły nieujawnianie danych umożliwiających ich identyfikację;
• w stosunku do których zachodzi uzasadniona obawa, że mogą być narażone na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia informacji w sprawach objętych kontrolą.